Het meisje dat mij leerde anders te kijken naar gedrag
Dit verhaal vormt de bodem van mijn werk als leerkracht, therapeut, auteur en spreker. De vraag die hier ontstond, loopt nog steeds door in mijn werk: wat heeft deze mens nodig om zich optimaal te kunnen ontwikkelen?
Ik was zeventien jaar toen ik na mijn opleiding begon te werken op Myosotis, een dagverblijf voor kinderen met een extra zorgvraag.
Daar ontmoette ik haar.
Ik zie haar nog voor me.
Haar bruine ogen. Haar ingekeerde blik.
Ze was er en ze was er niet.
Ze leefde sterk in haar eigen wereld. Ze speelde veel met haar spuug. Voor de buitenwereld was dat misschien iets wat niet begrepen werd, iets wat anders moest.
Maar ik zag iets anders.
Ik zag een kind dat een manier had gevonden om zichzelf te beleven en de wereld om haar heen te ervaren.
Haar spuug was voor haar niet zomaar gedrag.
Het was vertrouwd.
Zoals een knuffelbeer voor een ander kind veiligheid kan geven.
Zoals een bekend geluid, een bepaalde geur of een vertrouwd voorwerp rust kan brengen.
Het was haar ingang.
En juist daar begon mijn zoektocht.
Niet met de vraag:
“Hoe krijgen we dit gedrag weg?”
Maar met de vraag:
“Hoe kom ik bij haar binnen?”
Hoe kan ik haar wereld leren kennen, zodat ik vanuit daar samen met haar nieuwe stappen kan zetten richting de buitenwereld?
Een wereld waarin ook anderen zijn. Een wereld waarin verbinding en veiligheid mogelijk zijn.
Zij had autisme en haar binnenwereld was voor anderen niet altijd makkelijk te begrijpen. Maar ik ontdekte dat ik eerst moest aansluiten bij haar beleving.
Zij kon de brug naar mijn wereld nog niet maken.
Dus maakte ik de beweging naar haar.
Door haar spel te volgen. Door haar bewegingen te spiegelen. Door te ontdekken wat voor haar betekenis had.
Het spel met haar spuug werd een manier om contact te maken. Wanneer zij iets nieuws durfde te proberen, bleef de beloning ook binnen haar vertrouwde wereld: even spelen met haar spuug.
Ook bij grote stappen, zoals zindelijk worden, sloot ik aan bij wat voor haar werkte.
Niet door haar wereld kleiner te maken.
Maar door vanuit haar wereld voorzichtig nieuwe ervaringen toe te voegen.
Stap voor stap werd haar wereld groter.
Ze leerde nieuwe dingen ontdekken. Ze werd zindelijk. Ze leerde fietsen. Ze durfde nieuwe ervaringen aan.
Ook eten, wat door structuur, geur of vorm heel moeilijk voor haar kon zijn, kreeg langzaam meer ruimte.
Het gebeurde niet door haar te forceren.
Het gebeurde doordat er eerst verbinding was.
Deze ervaring werd de basis van mijn manier van kijken.
Een mens ontwikkelt zich vanuit veiligheid, vertrouwen en contact.
Niet door alleen te kijken naar wat iemand niet kan.
Maar door te ontmoeten wie iemand is.
Zij staat aan de wieg van zoveel in mijn leven.
Maar ook aan de wieg van een pijnlijke ervaring.
Toen ik wegging om mijn opleiding af te maken, liet ik haar achter. Ik wist toen nog niet welke invloed die overgang op haar zou hebben.
Later kwam ik terug om iedereen weer even te zien.
En daar zag ik haar.
Ze liep van muur tot muur.
De pijn die ik voelde was groot.
De onmacht. De schuld. Het gevoel dat ik haar vertrouwen had beschadigd.
Ik besloot dat ik nooit meer met kinderen met zulke diepe zorgvragen wilde werken.
Maar juist deze kinderen bleven op mijn pad komen.
Het duurde tijd voordat ik ook mijn eigen pijn kon aankijken. Voordat ik kon begrijpen dat ik niet alleen verantwoordelijk was voor wat er gebeurd was, maar ook mocht leren van wat deze ervaring mij had gebracht.
Ik moest mijn eigen angst en schuld ontmoeten.
Pas toen ontstond er weer ruimte om er werkelijk te kunnen zijn.
Niet vanuit angst om opnieuw iets verkeerd te doen.
Maar vanuit begrip en compassie.
Het bijzondere is:
Ik ben iemand die moeite heeft met het onthouden van namen.
Maar haar naam weet ik nog steeds.
Haar beeld zit in mij.
Haar bruine ogen. Haar wereld. Onze ontmoeting.
Zij leerde mij één van de belangrijkste lessen van mijn leven:
Achter gedrag bevindt zich altijd een mens.
En achter ieder mens bevindt zich een verhaal.
Deze ontmoeting vormde de eerste stap in een zoektocht die later doorliep in mijn werk als leerkracht, therapeut, auteur en spreker.
Een zoektocht die uiteindelijk leidde tot mijn boek De Woordbouwer en de lezingen en masterclasses waarin ik mensen uitnodig om anders te kijken naar gedrag, ontwikkeling en de mens achter wat zichtbaar is.